Starostwo Powiatowe

„DEZINFORMACJA w mediach społecznościowych. Jak ją rozpoznać i nie dać się manipulacji!” - to temat interesującego wykładu dla młodzieży, który wygłosił w Pleszewie dr hab. Marcin Szewczyk - profesor z Katedry Mediów i Komunikacji Społecznej Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie.

Wykład odbył się w auli Państwowej Szkoły Muzycznej I stopnia im. Wojciecha Kilara w Pleszewie.

Wydarzenie zorganizowano w ramach trwającego TYGODNIA AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ I SPOŁECZNEJ’ 2026 w Pleszewie.

Spotkanie finansowane było ze środków Komisji Europejskiej.

***

Najważniejsze pojęcia, tezy i wnioski z wykładu dr. hab. M. Szewczyka: 

• Dezinformacja - celowe tworzenie i rozpowszechnianie fałszywych lub wprowadzających w błąd treści w celu oszukania odbiorców, wpływania na postawy społecznej lub uzyskanie określonych korzyści np. politycznych czy ekonomicznych. Skutkiem są: wywołania określonych zachowań (paniki i konfliktów), podważenia zaufania do władz i instytucji publicznych, wpływ na opinie i poglądy czy podejmowanie błędnych decyzji.
• Misinformacja - treści nieprawdziwe, ale tworzone i rozpowszechniane bez intencji wyrządzenia szkody, wynikające z błędu lub nierzetelności
• Malinformacja - treści prawdziwe, ale wykorzystywane w sposób szkodliwy lub złośliwy, w celu wyrządzenia krzywdy
• Dezinformacja i fake news zagrażają demokratycznemu porządkowi w Europie i często dążą do jej osłabienia.
• Uważajmy na fake newsy - wiadomości medialne, które jednocześnie nie są ani prawdą, ani kłamstwem, ale opierają się na dezinformacji, często zawierając fragmenty prawdziwe. Zabieg manipulowania faktami chętnie stosowany jest przez dziennikarzy, których celem podczas przygotowywanie publikacji jest jak największe zainteresowanie tematem, a nie jego zgodność z rzeczywistością. To wybiórcze przedstawianie faktów, emocjonalne nagłówki, podszywanie się pod źródła informacji, reżyserowane lub skadrowane zdjęcia, fałszywe filmy.
• Jak odpowiedzieć i bronić się przed dezinformacją? Co robić? Odpowiedź: zawsze wolniej, czekać z reakcją, nie odpowiadać emocjonalnie, wyszukać wsteczne obrazy, myśleć, czytać, rozmawiać, widzieć i umieć.
• Telewizja kłamie. Obrazy kłamią. AI kłamie
• Obraz a dezinformacja. Jesteśmy osadzeni w kulturze wizualnej. Obraz stał się ważnym nośnikiem informacji, dominującym we współczesnym świecie. To dzięki obrazowi jesteśmy w stanie lepiej zapamiętać przekazywane treści. Z tekstem możemy dyskutować. Obraz widzimy. Obraz interpretujemy sami w 3 sekundy. Wnioski są nasze, ale dokładnie takie jakich chce jego twórca.
• Obraz jest w stanie przykuć uwagę odbiorców lepiej niż najlepszy tekst.
• Do XX wieku - dominacja mediów słowa (gazety)
• W XX wieku - dominacja obrazu (statycznego i ruchomego)
• Od XXI wieku - perswazja wizualne i dominacja internetu.  
• Prawdą nie jest to, co jest prawdą, tylko to, w co wierzą ludzie. A wierzą w to, co pokażą im media. Media wybrane w ramach własnych baniek informacyjnych.
• Media nie są niewinne i bezinteresowne. Zawsze mają jakiś interes i zawsze czegoś od nas chcą.
• Pierwszą ofiarą wojny jest prawda.
• Wykorzystanie Sztucznej Inteligencji AI (deepfake) zmienia sposób manipulowania informacją, dźwiękiem i obrazem.