WROTA POWIATU PLESZEWSKIEGO - Oficjalny serwis ziemi pleszewskiej
Powrót do strony głównejDodaj do ulubionychUstaw jako startowąSerwis VideoPowiat na FacebookDrukuj tą stronęKontaktKliknij aby powrócić do stylu domyślnegoKliknij aby włączyć styl strony dla osób niedowidzących

Kwiaty pod tablicą por. Ludwika Bociańskiego

     

LUDWIK BOCIAŃSKI (1892-1970) - przywódca powstania wielkopolskiego w Pleszewie, pułkownik WP, wojewoda wileński i poznański.

Urodził się 24.08.1892r. w Pleszewie w rodzinie chłopskiej, ojciec Wojciech, matka Wiktoria z d. Stefaniak. Uczył się w Szkole Katolickiej w Pleszewie, w Królewskim Gimnazjum w Ostrowie, a następnie w Kępnie, gdzie zdał maturę w 1914 roku. Brał udział w tajnej działalności oświatowej, należał do Towarzystwa Tomasza Zana, harcerstwa i Polskich Drużyn Strzeleckich. Po wybuchu I wojny światowej został 3.08.1914r. zmobilizowany do armii niemieckiej i wcielony do 5 Dolnośląskiego Batalionu Taborów w Poznaniu. 10.10.1914r.  wysłany na front zachodni. Służył w lekkiej bojowej kolumnie amunicyjnej w 9 Królewsko Pruskim Rezerwowym Pułku Artylerii Polowej z Głogowa. Walczył we Flandrii, pod Verdun, w Szampanii. Ukończył przeszkolenie artyleryjskie i został kanonierem, w sierpniu 1915r. awansował na d-cę działonu, 19.03.1916r. został ranny w bitwie pod Verdun, odznaczony niemieckim Żelazny Krzyżem II klasy. Dowodził plutonem armat dalekonośnych do walki z czołgami w bitwach pod Peronne i Cambrai. Już w 1915r. ukończył kurs aspiranta oficerskiego, ale za podawanie w dokumentach polskiej narodowości długo był pomijany w awansach. Nominację na stopień ppor. rezerwy otrzymał dopiero 26.02.1917r. i został z-cą dowódcy baterii, pełnił funkcję oficera łącznikowego i instruktora środków przeciwko gazom trującym. W sierpniu 1917r.  zachorował i trafił do lazaretu w Aschafenburgu, a następnie leczył się w kurorcie w Bad Kissingen w Bawarii. Po wyleczeniu skierowany do jednostki w Głogowie, gdzie szkolił nowych rekrutów.

Po wybuchu rewolucji w Niemczech w listopadzie 1918r.  zdezerterował z armii niemieckiej i przybył  do Pleszewa. Stanął na czele Rady Robotniczej i Żołnierskiej. Zajął koszary i zwolnił ze służby niemieckich żołnierzy z miejscowego garnizonu. W Radzie Ludowej na Powiat Pleszewski został przewodniczącym komisji wojskowej. Z polskich rezerwistów sformował oddział Służby Straży i Bezpieczeństwa, który był zalążkiem przyszłego batalionu powstańczego (Pleszewskiego Pułk Strzelców). Siłą usunął ze stanowiska niemieckiego landrata Powiatu Pleszewskiego. Obsadził wojskiem granicę na rzece Prośnie między Prusami a Królestwem Kongresowym. Członek konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego. Brał udział w przygotowaniach do powstania zbrojnego w Poznańskiem. Pierwszego dnia walk, 27.12.1918r. wysłał pociągiem do Poznania jedną kompanię piechoty z zadaniem opanowania dworca głównego. Pleszewscy powstańcy brali udział w walkach na froncie południowym m.in. w opanowaniu Ostrowa Wlkp., wyzwalaniu Krotoszyna, w walkach na froncie pod Ostrzeszowem, Zdunami i Rawiczem. W lutym 1919r. baon liczył już 800 żołnierzy, miał 4 kompanie strzelców, kompanię karabinów maszynowych oraz kompanię wartowniczą do utrzymania porządku w mieście i okolicy. W marcu 1919r. ppor. Bociański został organizatorem i pierwszym d-cą 8 Pułku Strzelców Wielkopolskich (od 1920 r. - 62 pułk piechoty).

W sierpniu 1919r. rozpoczął formowanie 2 Pułku Strzelców Pomorskich (późn. 64 Grudziądzki Pułk Piechoty). Dowodził pułkiem podczas przejmowania Pomorza Gdańskiego i w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Pułk Grudziądzki przeszedł chrzest bojowy w bitwie pod Rzeczycą nad Dnieprem, gdzie zdobył most kolejowy, walczył nad Berezyną, w walkach odwrotowych, w obronie Łunińca i Brześcia, w Bitwie Warszawskiej i ofensywie nad Niemnem.

W 1922r. ukończył Wyższą Szkołę Wojenną w Warszawie i został szefem Wydziału Operacyjnego „Zachód” w Biurze Ścisłej Rady Wojennej, następnie kierował Wydziałem Wywiadowczym w Oddziale II Sztabu Generalnego. W czasie przewrotu majowego w 1926 roku opowiedział się po stronie Marszałka Józefa Piłsudskiego. W 1927 został mianowany d-cą 86 pułku piechoty w Mołodecznie. W latach 1930-1934 był komendantem Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie koło Ostrowi Mazowieckiej. Karierę wojskową zakończył jako dowódca piechoty dywizyjnej w 20 DP w Baranowiczach.

3.12.1935r. otrzymał nominację na Wojewodę Wileńskiego. Gorliwie realizował rządową politykę polonizacji Wileńszczyzny, ograniczając prawa mniejszości narodowych: litewskiej, ukraińskiej i białoruskiej. W maju 1939 został przeniesiony na urząd Wojewody Poznańskiego. Popierał inicjatywy narodowe i polityczne Związku Powstańców Wielkopolskich. Obrał twardy kurs wobec mniejszości niemieckiej w Poznańskiem, zwalczał niemiecką V-kolumnę.

We wrześniu 1939r. kierował ewakuacją urzędów i instytucji  wojewódzkich z Poznania. Został powołany przez premiera na stanowisko naczelnego kwatermistrza i komisarza ds. ewakuacji rządu. 17 września 1939 roku spotkał Naczelnego Wodza Edwarda Śmigłego-Rydza na granicy polsko-rumuńskiej w Kutach. Ucieczkę „hetmana z pola bitwy” uznał za zdradę. W obronie honoru żołnierza polskiego w obecności marszałka próbował popełnić samobójstwo. Leczył się w Rumunii. Następnie został łącznikiem Delegata Rządu ds. Uchodźców Polskich w Rumunii Mirosława Arciszewskiego z Organizacją Pracy Krajowej, skupiającej polityków obozu sanacyjnego. W 1940r. przedostał się do Palestyny. Jako piłsudczyk i działacz sanacji nie został wcielony do Armii Polskiej na Wschodzie. Należał wówczas do grupy piłsudczyków skupionych w Związku Pracy Państwowej. Pod koniec wojny wyjechał do Portugalii. W 1947 roku osiadł na stałe w Anglii. Żył skromnie i samotnie. Znalazł pracę w polskiej księgarni wysyłkowej „Cracovia” w Londynie. W życiu publicznym polskiej emigracji nie brał czynnego udziału. Nigdy nie założył rodziny. Zmarł w Londynie po ciężkiej chorobie 7 lutego 1970 roku. Został pochowany na cmentarzu Gunnersbury.

W 2009 Jego prochy zostały sprowadzone do Polski i w 39. rocznicę śmierci złożone z honorami na cmentarzu w Pleszewie w zbiorowej mogile powstańców wielkopolskich, swoich podkomendnych i towarzyszy broni, poległych w 1919 roku. 

Odznaczenia Rzeczypospolitej Polskiej:
- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego „Virtuti Militari” (VM 5 kl.) - 1921r.
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (Polonia Restituta 3 kl.) - 1936r.
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (Polonia Restituta 4 kl.) - 1932r.
- Krzyż Niepodległości z Mieczami - 1932r.
- Krzyż Walecznych „Walecznym na polu chwały 1920”- 1920r.
- Złoty Krzyż Zasługi - 1925r.
- Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921 „Polska swemu obrońcy”
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości 1918-1928
- Medal Brązowy za Długoletnią Służbę (X lat) - 1928r.

Odznaczenia zagraniczne:
- Krzyż Komandorski Orderu Korony Rumunii - 1926r. (Ordinul Corona României; Order Korony Rumunii 3 kl.)
- Krzyż Komandorski Orderu Białej Róży Republiki Finlandii - 1927r. (Valkoisen Ruusun Ritarikunta, Order Białej Róży 3 kl.)
- Krzyż Komandorski Orderu Trzech Gwiazd Republiki Łotewskiej - 1928r. (Triju Zvaigž᱇u Ordenis; Order Trzech Gwiazd 3 kl.)
- Krzyż Komandorski Orderu Białego Lwa Republiki Czechosłowackiej - 1929r. (Řád Bilého Lva; Order Białego Lwa 3 kl.)
- Krzyż Oficerski Orderu Białego Orła Królestwa Jugosławii - 1926r. (Orden Belog Orla; serbsko-chorwacko-słoweński Order Białego Orła 4 kl.)
- Krzyż Kawalerski Orderu Narodowego Legii Honorowej Republiki Francuskiej - 1925r. (L'Ordre National de la Légion d'Honneur; Order Francuskiej Legii Honorowej 5 kl.)
- Krzyż Żelazny II klasy Królestwa Prus - 1916r. (Eisernes Kreuz II Klasse)      

Opr. Tomasz Wojtala